Antarktika, Dünya üzerindeki en büyük buz kütlesine ev sahipliği yapıyor. Bu yüzden burada yaşanacak değişimler yalnızca Güney Kutbu’nu değil, küresel deniz seviyelerini ve iklim sistemini de doğrudan etkiliyor. Bilim insanları uzun yıllardır Antarktika buz tabakasının geçmişteki iklim değişimlerine nasıl tepki verdiğini anlamaya çalışıyor. Çünkü geçmişte yaşanan değişimleri daha iyi anlamak, geleceğe dair modelleri kuvvetlendiriyor. Bu hafta yayımlanan yeni bir araştırma, bu araştırmalara dikkat çekici bir boyut daha kazandırdı. Çünkü bulgular, Antarktika buz tabakasının dış etkilere karşı sanılandan daha hassas olabileceğini ve çok daha ani değişimler gösterebileceğini ortaya koyuyor. Nature Geoscience dergisinde yayımlanan çalışma, Güney Kore’deki IBS İklim Fiziği Merkezi’nden araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Ekip, son 3 milyon yıllık iklim geçmişini yeniden oluşturan kapsamlı bir paleoklimat simülasyonu kullandı. Bu simülasyondan elde edilen sıcaklık ve yağış verileri daha sonra Penn State Üniversitesi tarafından geliştirilen buz tabakası modeline aktarıldı. Böylece Antarktika’nın milyonlarca yıl boyunca değişen iklim koşullarına nasıl tepki verdiği detaylı şekilde analiz edildi.
Antarktika, 1 Milyon Yıl Önce Kritik Bir Eşiği Aşmış Olabilir
Araştırmanın sonuçları, yaklaşık 1 milyon yıl önce yaşanan ve Orta Pleistosen Geçişi olarak bilinen dönemin Antarktika’nın davranışında köklü bir değişime yol açtığını gösteriyor. Bilim insanları bu dönemi, Dünya’daki buzul çağlarının daha uzun ve daha şiddetli hâle geldiği bir kırılma noktası olarak tanımlıyor. Yeni çalışma ise bu geçişin yalnızca buzul çağlarının yapısını değiştirmediğini, aynı zamanda Antarktika buz tabakasını da farklı bir evreye taşıdığını ortaya koyuyor. Simülasyon sonuçlarına göre Antarktika, araştırmacıların “yeni bir dinamik rejim” olarak tanımladığı bir döneme girdi. Bu dönemde, özellikle atmosferdeki karbondioksit seviyesinin yaklaşık 240 ppm civarına düşmesiyle birlikte buz tabakasının sıcaklık ve okyanus koşullarındaki değişimlere verdiği tepki belirgin şekilde güçlenmeye başladı.
Çalışmanın baş yazarı Dr. Yun Kyung-Sook, elde ettikleri sonuçların Antarktika’nın iklim değişimlerine verdiği tepkinin kademeli olarak değil, belirli bir eşik aşıldıktan sonra aniden değiştiğini gösterdiğini söylüyor. Araştırmacılara göre bu durum, buz tabakalarının iklim değişikliğine doğrusal şekilde tepki vermediğine işaret ediyor.
Peki Antarktika’nın daha hassas hale gelmesine ne sebep oldu? Araştırmacılar bunun arkasında birden fazla etken bulunduğunu düşünüyor. Model sonuçlarına göre bu dönemde okyanus sıcaklıklarının düşmesi, deniz seviyesinin altındaki buzların erime hızını azaltarak buz tabakasının büyümesini kolaylaştırdı. Bunun yanında küresel deniz seviyelerinin günümüzden yaklaşık 50 ila 100 metre daha düşük olması da önemli rol oynadı. Daha düşük deniz seviyeleri, buz sahanlıklarının altında bulunan kaya tabakası üzerindeki baskının azalmasına neden oldu. Bu da zamanla kaya tabakasının yükselmesini sağlayarak kıyı bölgelerindeki buzların kalınlaşmasını destekledi. Araştırmacılara göre bu süreçlerin birleşimi, sonraki buzul çağlarında görülen daha büyük ve daha kalıcı Antarktika buz tabakalarının oluşmasına katkı sağladı.
Bulgular, Gelecekteki Deniz Seviyesi Yükselişi Açısından Önem Taşıyor
Araştırmacılar, çalışmanın en önemli sonucunun buz tabakalarının iklim değişikliğine her zaman öngörülebilir şekilde tepki vermediğini göstermesi olduğunu belirtiyor. Buna göre buz tabakaları belirli koşullar altında kritik eşikleri aşarak çok daha farklı davranışlar sergileyebiliyor. IBS İklim Fiziği Merkezi Direktörü Prof. Axel Timmermann, elde edilen bulguların Antarktika buz tabakasının dış etkilere karşı sanılandan daha hassas olabileceğini gösterdiğini söylüyor. Bu durum aynı zamanda küresel ısınmanın gelecekte Antarktika üzerinde yaratacağı etkiler hakkında da yeni sorular ortaya çıkarıyor.
Bugün atmosferdeki karbondioksit seviyesi 420 ppm’in üzerine çıkmış durumda. Bu nedenle bilim insanları, geçmişte gözlenen bu tür eşik davranışlarının gelecekte de ortaya çıkıp çıkmayacağını anlamaya çalışıyor. Eğer Antarktika belirli koşullar altında beklenenden daha güçlü tepkiler vermeye başlarsa, bu durum buz kaybını ve buna bağlı deniz seviyesi yükselişini hızlandırabilir. Bu yüzden araştırmacılara göre Antarktika’nın geçmişte geçirdiği bu dönüşümü anlamak, gelecekte dünyanın kıyı bölgelerini etkileyebilecek değişimleri öngörmek açısından büyük önem taşıyor.
