Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Geçtiğimiz yıl Aralık ayında Suriye’de ani şekilde harekete geçen rejim karşıtı güçler kısa süre içerisinde başkent Şam’a kadar ilerledi. Suriye’nin en büyük şehirleri olan Halep, Hama ve Humus gibi şehirler bir bir rejim karşıtı grupların kontrolüne geçerken başkent Şam’da da bu durumun nasıl sonuçlanacağına ilişkin endişeler zirveye ulaşmış, hatta bazı isimler ülkeden ayrılmaya başlamıştı. Şam, rejim karşıtı güçlerin kontrolüne girmeden önce Suriye’den ayrılanlar arasında İran’ın Suriye’de bulundurduğu askeri yetkililer ve diplomatlar da bulunuyordu.
2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı, kısa süre içinde bölgesel ve küresel güçlerin de sahada aktif olarak çatıştığı bir hal aldı. Bu noktada eski Suriye rejiminin en önemli müttefiklerinin başında İran ve Rusya geliyordu. İran, Suriye iç savaşına 2013 yılında dahil olmuştu. İran’ın Suriye iç savaşına dahil olmasının ardından destek sağladığı güçler Suriye’de rejim adına önemli ilerlemeler yaşanmasını sağladı. Ancak ilerleyen süreçte 7 Ekim saldırılarıyla birlikte tüm bölge genelinde değişen durum Suriye’ye de yansıdı ve kısa süre içerisinde İran destekli güçlerin Suriye’de etkisinin azalmasına neden olarak Esad rejiminin devrilmesinde önemli bir etki oldu.
REJİM DEVRİLMEDEN 3 GÜN ÖNCE TOPLANTI YAPILDI
AFP’ye konuşan ve daha önce Suriye ordusunda görev aldığını ifade eden isimler, iç savaş sırasında çok sayıda Suriyeli subayın İran Devrim Muhafızları’nın emrine verildiğini söyledi. Şam’daki güvenlik karargâhlarından birinde görevli olduğunu ifade eden eski bir Suriyeli subay, geçen yıl 5 Aralık’ta İranlı amirinin kendisini ‘önemli bir konuyu’ görüşmek üzere operasyon bölgesine çağırdığını belirtti. Güvenlik endişeleri sebebiyle AFP ile yaptığı görüşmede ismini vermeyen eski Suriye ordusu mensubu, İranlı komutanın çağrısı üzerine yapılan toplantıda 20 Suriyeli subay bulunduğunu ifade etti.
Toplantının konusunu öğrendiklerinde şaşkına döndüklerini ifade eden kaynak, İranlı komutanın kendilerine “Bugünden itibaren İran Devrim Muhafızları Suriye’den çekiliyor. Her şey bitti. Bundan sonraki süreçte sizlerden sorumlu değiliz” dediğini belirterek İranlı komutanın askerlere verdiği son emrin hassas belgelerin ve bilgisayar disklerinin imha edilmesi olduğunu söyledi.
Durumun kötü olduğunun farkında olduklarını ancak bu kadar kötü olduğunu tahmin etmediklerini söyleyen isimsiz kaynak, “İşlerin yolunda gitmediğini biliyorduk ama bu kadar ileri gittiğinin farkında değildik” dedi. 5 Aralık’ta yapılan toplantıdan kısa süre sonra Beşar Esad Suriye’den Rusya’ya kaçtı. 8 Aralık’ta rejim karşıtı güçler Şam’ı ele geçirdi.
‘SURİYE’DEN ÇOK HIZLI AYRILDILAR’
İran’ın Suriye’deki diplomatik misyonlarında görevli olan kişiler de Suriye’de yaşanan gelişmelerin ardından ülkeden hızlıca ayrıldı. Şam’daki İran Konsolosluğu’nda çalışan ve güvenlik nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen iki Suriyeli çalışan da İranlı diplomatların Suriye’den aceleyle ayrıldığını söyledi. AFP’ye konuşan İranlı kaynaklar da çalışanların söylediklerini doğruladı ve elçilik binasının 5 Aralık’ta boşaltıldığını ve diplomatların Lübnan’ın başkenti Beyrut’a gittiğini ifade etti.
İç savaş sırasında İran komutasındaki güçler Şam’ın Seyyide Zeynep bölgesi başta olmak üzere Suriye’nin birçok noktasında konuşlanmıştı. Bu bölgelerden birisi de rejim karşıtı güçlerin Esad’ı devirdiği sürede ilk ele geçirdiği şehir olan Halep’ti. Rejim karşıtı güçlerin ani saldırısının ardından rejim Halep’te kontrolü kaybedince bölgede bulunan İran destekli güçler de ani şekilde geri çekilmek zorunda kaldı. İsminin açıklanmasını istemeyen eski Suriye ordusu subayı, 5 Aralık’ta üst düzey bir İranlı askeri yetkili ve çok sayıda İranlı asker ve subayın Rusya’nın kontrolündeki Hmeimim üssüne tahliye edildiğini, ardından uçakla Tahran’a gönderildiğini söyledi.
Esad devrilmeden önce rejim karşıtı güçlerin bir üyesi olan ve hâlihazırda yeni Suriye ordusunda albay olarak görev yapan Muhammed Dibo, “Yaklaşık 4 bin İran askerinin Rusya’nın Hmeymim üssüne sığınarak tahliye edildi. Diğerleri ise Irak veya Lübnan üzerinden karayoluyla Suriye’den ayrıldı” şeklinde konuştu. İran destekli güçlerin Suriye’den çok hızlı çıkış yaptığını ifade eden Dibo, “Halep bölgesinde kullandıkları üslere girdiğimizde İranlı subaylara ait pasaport ve kimlik belgeleri bulduk; bunları almaya bile vakitleri olmamıştı” dedi.
